:   Titel Het Plantijnse drukkersmerk Drukkersmerk van de Officina Plantiniana Huidige bewaarplaats Museum Plantin-Moretus [Antwerpen] Historische bewaarplaats Vervaardiger Rubens, Peter Paul Fysische beschrijving pen in bruin, bruin gewassen, enkele toetsen dekverf; 209 x 278 mm Beschrijving Deze pentekening is een ontwerp voor het devies van de Officina Plantiniana. Het komt in grote lijnen overeen met het drukkersmerk dat als vignet (gegraveerd door Cornelis Galle) werd afgedrukt in de volumes II, III en IV van de 'Opera Omnia' van Justus Lipsius, uitgegeven in 1637. Nochtans is Rubens' ontwerp wellicht vroeger te dateren en ontstond het niet specifiek voor dit boek. Over de juiste bestemming en de datering heerst geen eensgezindheid. Het hoofdmotief van het drukkersmerk is het embleem dat door Christoffel Plantijn werd aangenomen in 1557. In een medaillon is een passer met openstaande benen voorgesteld, doelend op 'De Gulden Passer' de naam van het Plantijnse Huis. Het instrument is bekroond door vruchtenslingers en een nog lege banderol. Deze is voorzien voor het Plantijnse devies 'LABORE ET CONSTANTIA' ('met noeste arbeid en standvastigheid'). De twee figuren die de passer flankeren illustreren dit devies. Labor wordt uitgebeeld door de halfgod Hercules, herkenbaar aan zijn leeuwenvel en knots; Constantia is gepersonifieerd als een vrouw met de vuist stevig op een kolom. Onderaan is het medaillon voorzien van een dubbele hoorn des overvloeds met daartussen een bucranium. Het geheel is bekroond met twee palmen met daarboven een ster. Dit is de ster van de drie koningen, het familie-embleem van de Moretussen. De brandende olielamp verwijst naar het licht verspreid door de drukpers. [hdv/ndp] Datering voor 1637 Type werk tekening Thema studies en ontwerpen Subthema boekillustratie Trefwoorden Hercules Constantia Inventarisnummer TEK 391 Literatuur 3 referenties